DANCEFLOORS:DISABLED

Δεν επιτρέπεται να χορέψεις.
Γιατί δεν χορεύεις;
Γιατί χορεύεις;
Γιατί χορεύεις έτσι;

Τι μπορεί να προκύψει όταν επανεπισκεπτόμαστε το dancefloor μέσα από τα βιώματα των ανάπηρων ανθρώπων;

Το DANCEFLOORS:DISABLED, μια δουλειά του ανάπηρου καλλιτέχνη Λυκούργου Πορφύρη, δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του έργου P.A.I.R. Πρόκειται για μια πολυαισθητηριακή εγκατάσταση που εξερευνά τον χορό, τη μουσική και την club κουλτούρα μέσα από τον ήχο, την κινούμενη εικόνα, το φως, αλλά και πρακτικές Δημιουργικής Προσβασιμότητας.

Το έργο προσεγγίζει το dancefloor ως έναν χώρο προσβασιμότητας, συλλογικότητας και αισθητηριακής εμπειρίας. Ποιοι μπορούν να χορέψουν; Πώς βιώνουμε τη μουσική και την κίνηση; Τι συμβαίνει όταν οι αισθητηριακοί κώδικες της club κουλτούρας ανοίγουν, μεταφράζονται και μετασχηματίζονται;

Το DANCEFLOORS:DISABLED βασίζεται σε εμπειρίες ανάπηρων ανθρώπων στον χορό, τη μουσική και την club κουλτούρα. Ο Λυκούργος Πορφύρης διερεύνησε αυτές τις εμπειρίες μέσα από συνεντεύξεις, εστιάζοντας σε τρία ερωτήματα:

Τι σημαίνει ο χορός για εσάς;
Πώς βιώνετε τα σύγχρονα dancefloors;
Πώς φαντάζεστε τις μελλοντικές τους εκδοχές;

Οι συζητήσεις αυτές αποτέλεσαν την πρώτη ύλη του έργου.

Οι φωνές των συμμετεχόντων μετατράπηκαν σε τρεις πρωτότυπες ηχητικές συνθέσεις, με αναφορές στην techno και την ηλεκτρονική μουσική. Η μαρτυρία έγινε ρυθμός. Η ομιλία έγινε ηχητική ύλη. Το προσωπικό βίωμα διαμόρφωσε τη μουσική δομή, που κινείται ανάμεσα σε δυναμικά beats και ατμοσφαιρικά ηχοτοπία.

Ο ήχος δεν αναπαριστά τις ιστορίες, αλλά αναδύεται μέσα από αυτές.

Το έργο διαμορφώθηκε μέσα από συνεργασία με τη Συμβουλευτική Ομάδα Εργασίας, στην οποία συμμετείχαν ανάπηροι καλλιτέχνες και επαγγελματίες προσβασιμότητας, με τις εμπειρίες και τις προτάσεις τους να επηρεάζουν ουσιαστικά την εξέλιξη της εγκατάστασης. Από τη διαμόρφωση των ερωτήσεων των συνεντεύξεων μέχρι τον σχεδιασμό και τη δοκιμή των αισθητηριακών στοιχείων, το έργο αναπτύχθηκε μέσα από διάλογο, πειραματισμό και συλλογική επεξεργασία.

Ένα από τα βασικά ερωτήματα που διέτρεξαν τη διαδικασία ήταν:

Πώς μπορεί η προσβασιμότητα να γίνει μέρος της ίδιας της καλλιτεχνικής γλώσσας του έργου;

Στο DANCEFLOORS:DISABLED, η προσβασιμότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καλλιτεχνικής εμπειρίας.

Η εγκατάσταση ξεδιπλώνεται μέσα από πολλαπλά αισθητηριακά επίπεδα που λειτουργούν ταυτόχρονα. Οι μεγαλογράμματοι κινούμενοι υπότιτλοι μετατρέπονται σε ένα εκφραστικό οπτικό πεδίο. Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και η Διεθνής Νοηματική ενσωματώνονται στην κινούμενη εικόνα. Αφηρημένα σύμβολα μεταφράζουν τις διαφορετικές ποιότητες του ήχου σε γεωμετρικά σχήματα, δημιουργώντας ένα οπτικό λεξιλόγιο που δίνει μορφή στον ρυθμό, το μπάσο και τις ηχητικές μεταβολές.

Οι υπότιτλοι σχεδιάστηκαν ως ένα δυναμικό οπτικό στοιχείο, που ακολουθεί τον ρυθμό, το ύφος και την ατμόσφαιρα του έργου. Η νοηματική γλώσσα εντάχθηκε οργανικά στην εικαστική σύνθεση, με το κάδρο, την κίνηση, τα ρούχα και το μοντάζ να διαμορφώνονται σε διάλογο με την αισθητική της εγκατάστασης.

Το έργο πειραματίστηκε, επίσης, με μια δημιουργική προσέγγιση στην ακουστική περιγραφή. Αντί να λειτουργεί αποκλειστικά ως επεξηγηματική υπηρεσία, η ηχητική εισαγωγή συνδύασε τον πρακτικό προσανατολισμό με την ατμόσφαιρα και τον σχεδιασμό του ήχου, εισάγοντας τα άτομα με οπτική αναπηρία στον κόσμο της εγκατάστασης πριν ακόμη εισέλθουν σε αυτόν.

Οι επισκέπτες μπαίνουν στην εγκατάσταση σαν να μπαίνουν σε ένα club.

Δεν υπάρχει προκαθορισμένη διαδρομή. Μπορείς να χορέψεις, να σταθείς, να παρακολουθήσεις τους υπότιτλους. Μπορείς να εστιάσεις στη νοηματική γλώσσα ή στην οπτική αναπαράσταση του ήχου ή να επιλέξεις να μετακινηθείς ανάμεσα στα διαφορετικά αισθητηριακά επίπεδα.

Η εγκατάσταση συνδυάζει:

• πρωτότυπες ηχητικές συνθέσεις
• δυναμικούς υπότιτλους
• Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και Διεθνή Νοηματική
• αφηρημένες οπτικές αναπαραστάσεις του ήχου
• δημιουργική ακουστική περιγραφή
• προσβάσιμο έντυπο και ηχητικό υλικό

Στα σχόλια του κοινού επανέρχονταν συχνά έννοιες όπως η ελευθερία, η ασφάλεια, το αίσθημα του ανήκειν και η συλλογική εμπειρία. Οι επισκέπτες μίλησαν για νέους τρόπους αντίληψης του ρυθμού και για μια μεγαλύτερη επίγνωση του ότι η μουσική, η κίνηση και οι πολιτιστικοί χώροι μπορούν να βιωθούν με διαφορετικούς τρόπους.

Πολλά Κωφά και βαρήκοα άτομα και άτομα με οπτική αναπηρία εξέφρασαν την επιθυμία στοιχεία της εγκατάστασης να υπάρχουν και έξω από το πλαίσιο της έκθεσης.

Η δημιουργική διαδικασία του DANCEFLOORS:DISABLED βασίστηκε στη Μεθοδολογία Δημιουργικής Προσβασιμότητας (Creative Accessibility Methodology) που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του P.A.I.R.

Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, οι καλλιτεχνικές επιλογές και οι αποφάσεις γύρω από την προσβασιμότητα εξελίσσονταν παράλληλα. Τίποτα δεν θεωρήθηκε δεδομένο από την αρχή. Οι υπότιτλοι αναθεωρήθηκαν. Τα συστήματα προβολής επανεξετάστηκαν. Τα οπτικά σύμβολα δοκιμάστηκαν και βελτιώθηκαν. Ο φωτισμός, το χρώμα και η παρουσίαση της νοηματικής γλώσσας προσαρμόστηκαν με βάση την ανατροφοδότηση.

Η διαδικασία αυτή ανέδειξε την προσβασιμότητα ως μια διαρκή διαδικασία δοκιμής, αναθεώρησης και δημιουργίας.

Φέρνοντας σε συνεχή διάλογο το βίωμα, τον καλλιτεχνικό πειραματισμό και την πρακτική της Δημιουργικής Προσβασιμότητας, το DANCEFLOORS:DISABLED διερεύνησε τι μπορεί να συμβεί όταν η συμπερίληψη δεν αντιμετωπίζεται ως προσθήκη στην τέχνη, αλλά ως μία από τις δυνάμεις που τη διαμορφώνουν.

Και ίσως αυτό να είναι ένα ερώτημα για κάθε dancefloor:

Τι θα άλλαζε αν κάθε σώμα, κάθε τρόπος κίνησης και κάθε τρόπος να βιώνουμε τη μουσική ανήκε εκεί ισότιμα;